Το Τρίλημμα Rodrik

"Η πιο επικίνδυνη απειλή δεν είναι οι κακές προθέσεις, αλλά η θεσμική διάβρωση που τις κανονικοποιεί."

Προς μια Ευρώπη 2.0 &
την υπόγεια αλλοτρίωση της εθνικής κυριαρχίας

Η συγκαλυμμένη επιδίωξη,

Ο θεσμός των κρατικών ενισχύσεων αποτελεί θεσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη σύστασή της.

Η δίκαιη εφαρμογή και εξυπηρέτηση των κανόνων που τις διέπουν θα μπορούσε να τον σφυρηλατεί, ώστε να διασφαλίζει τη δικαιοσύνη και την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής, να προωθεί τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, να συμβάλλει στην ευημερία των Ευρωπαίων πολιτών και στην παγίωση νομικού και κοινωνικού πολιτισμού.

Η άδικη κατά το συμφέρον εφαρμογή τους από τους ισχυρούς χαλαρώνοντας την αυστηρότητά τους έτσι, ώστε ν’ αφήνεται μια χώρα ή ομάδα κρατών να παρέχει υπερβολικές ενισχύσεις ή καταχρηστικά, σε συγκεκριμένους τομείς, (λ.χ ενέργεια, άμυνα κλπ), προκαλεί ανεπιθύμητες συνέπειες, όπως,

  • την υπονόμευση / παραμόρφωση του ανταγωνισμού,
  • καίρια πλήγματα για τη βιωσιμότητα των μικρότερων επιχειρήσεων και για τους καταναλωτές,
  • απώλεια της εμπιστοσύνης,
  • οικονομικές ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών,
  • γεωστρατηγικές / γεωπολιτικές εντάσεις και ανισορροπίες που επηρεάζουν όλη την Ευρωπαϊκή αγορά και εν τέλει υπονομεύουν την Ευρωπαϊκή Ενότητα, που πλέον έχει καταλήξει σύντομο ανέκδοτο.
  • Απομάκρυνση από τις ψεύτικες εξαγγελίες των ισχυρών για την ενότητα των λαών της Ευρώπης.
  • Η απειλή αυτή όλες αυτές οι ανεπιθύμητες συνέπειες να πραγματωθούν είναι  “ante portas”
  • Και για του λόγου το αληθές.

Τα γεγονότα

  • Με την ανάληψη των καθηκόντων του, το νέο βαθύ κράτος των ΗΠΑ, επιβεβαίωσε τις προεκλογικές δηλώσεις τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία και γρήγορα άρχισε να τις υλοποιεί.
  • Ορισμένες Ευρωπαϊκές Χώρες έχουν θεωρήσει την προοπτική, ότι δεν εξυπηρετεί την ειρήνη και την ανάγκη υποστήριξης της Ουκρανίας. Δημοσιεύματα, εν τούτοις, προσθέτουν και άλλες διαστάσεις.  Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει εκφράσει ενδιαφέρον για τις σπάνιες γαίες της Ουκρανίας, τονίζοντας τη στρατηγική σημασία τους για την Ευρώπη.
  • Παράλληλα, η Βρετανία υπέγραψε συμφωνία εταιρικής σχέσης διάρκειας 100 ετών με την Ουκρανία, εστιάζοντας στην ασφάλεια και τις επενδύσεις.
  • Ενώ και η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών χωρών, με την ΕΕ να έχει ήδη διαθέσει σημαντικά κονδύλια για την αποκατάσταση υποδομών και την ενίσχυση της οικονομίας. Ακόμη και η Ελλάδα, μεταξύ άλλων, συμμετέχει ενεργά σε σχέδια ανοικοδόμησης, όπως η αποκατάσταση μεταφορών και η στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
  • Στην διεκδίκησή της «πίττας» προστέθηκαν και οι ΗΠΑ κι αφού πέτυχαν το στόχο τους με «Αμερικανική Ταχύτητα» τώρα αποσύρονται σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου.
  • Οι διαστάσεις αυτές είναι φανερό, ότι δρομολογούν μια νέα σύγχρονη τάση επανάληψης της ιστορίας των αρχών του περασμένου αιώνα, την απαρχή επανεμφάνισης αποικιακού ζητήματος, που έχει αναγνωριστεί ιστορικά ως μία από τις αιτίες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η προσπάθεια ευρωπαϊκών δυνάμεων να επεκτείνουν την επιρροή τους μέσω της κατάκτησης και εκμετάλλευσης αποικιών που δημιούργησε έντονες αντιπαραθέσεις και ανταγωνισμούς μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
  • Οι αποικίες αποτελούσαν πηγή πρώτων υλών και στρατηγικών πλεονεκτημάτων, γεγονός που ενίσχυσε τις εντάσεις. Οι συγκρούσεις για τον έλεγχο περιοχών στην Αφρική και την Ασία, όπως και οι ανταγωνισμοί για την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, συνέβαλαν στην αύξηση της γεωπολιτικής αστάθειας.
  • Το αινιγματικό πεδίο συμπληρώνεται και τα σκαμπανεβάσματα που παρουσιάζει το δολάριο, φέρνοντας στο νου τη μεταπολεμική εποχή του Βιετνάμ και την καταστροφική αποσύνδεσή του από τον Κανόνα του Χρυσού, που είναι η μία από τις δύο αιτίες της σημερινής οικονομικής κρίσης.
  • Η άλλη είναι η κατάργηση του νόμου Steeglan – Glass που σηματοδότησε την μοιραία, καταστροφική επέλαση του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομία.  Και  δυστυχώς έπεται συνέχεια.

Η Γερμανία

  • Η Γερμανία αποφάσισε στις 4 Μαρτίου χαλαρώσει το «φρένο χρέους[1]» (Schuldenbremse) ή αλλιώς να τροποποιήσει τον ισοσκελισμένο προϋπολογισμό της ή αλλιώς να δαπανήσει δημόσια με πακέτο 1 τρισ. ευρώ για την άμυνα και τις υποδομές της.
  • Τις δυσνόητες εκφράσεις, που χρησιμοποίησε για να παρουσιάσει τις αποφάσεις της, συνόδεψε με επικλήσεις, όπως, το «βάλτωμα» της ουκρανικής άμυνας, την εξαγγελία του Τραμπ για έξοδο των ΗΠΑ από την ασφάλεια της Ευρώπης που μπορούν να χαρακτηριστούν παράδοξες ή αστήρικτες ή αποπροσανατολιστικές.
  • Επικλήσεις, συνάμα παράδοξες και αδύναμες γιατί προβάλλονται ενώ διαφαίνονται προοπτικές ειρήνευσης στον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά και γιατί συνυπάρχουν με δεδομένα, ενεργές γεωπολιτικές ρυθμίσεις του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, όπως τα δόγματα Μονρόε της Δύσης, «Εγγύς Εξωτερικού της Ρωσίας (Near Abroad)» και «ήπιας ισχύος» (soft power) -«ηπειρωτικός και θαλάσσιος δρόμος του Μεταξιού» της Κίνας, που εξακολουθούν να εφαρμόζονται και αποτελούν ικανούς αποτρεπτικούς παράγοντες, η ύπαρξη των οποίων δεν δικαιολογεί τις φρενιτιώδεις εκκλήσεις για στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης.
  • Η συνεχιζόμενη ύφεση της οικονομίας της, όντως συμβαίνει, αλλά η διαφορά είναι ότι, αφ’ ενός η ίδια την προκάλεσε με τις αντιευρωπαϊκές, μονομερείς συμφωνίες της με τη Ρωσία[2] και αφ’ ετέρου, ότι είναι δική της η ευθύνη να την αντιμετωπίσει με τρόπους που πρέπει πάντως να είναι σύμφωνοι με το ενωσιακό δίκαιο.
  • Στην πραγματικότητα η πρωτοβουλία της έχει, ως ανομολόγητο στόχο με την εκμετάλλευση της πολιτικής ισχύος της να προκαλέσει καταλυτική, ριζική τροποποίηση των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις και της εσωτερικής αγοράς (ανταγωνισμός, προστασία καταναλωτών, ευρωπαϊκά πρότυπα).
  • Η κατανόηση της μηδενικής προοπτικής επικύρωσης τέτοιας απόφασης από τα Κοινοτικά Όργανα και βέβαιης συνέπειας, υποχρέωσής της να ανακτήσει την εν λόγω κρατική ενίσχυση δημιουργούσε την ανάγκη ενίσχυσης της απόφασής της.

"Η δημοκρατία δεν χάνεται σε μια μέρα. Χάνεται σε μικρές, αόρατες παραχωρήσεις."

Η σύμπραξη

… και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

  • Η κατανόηση, όμως, ότι και με τη επιλεκτική σύμπραξη κρατών μελών της ΕΕ και εκτός αυτής η προοπτική βελτιωνόταν παρέμενε μηδενική – για τον απλό λόγο – ότι οι κανόνες των κρατικών ενισχύσεων και της εσωτερικής αγοράς – εμπόδιζαν τη «στρατηγική» οδήγησε μία βδομάδα μετά στην πραγματοποίηση έκτακτης Σύνοδος Κορυφής των μελών της ΕΕ στις 6 Μαρτίου 2025 στις Βρυξέλλες με τη συμμετοχή αυτή τη φορά και των δεύτερης κατηγορίας χωρών της ΕΕ, που δεν είχαν προσκληθεί.
  • Σ’ αυτήν δρομολογήθηκε η οριστική διάλυση της ΕΕ και προαναγγέλθηκε αριστοτεχνικά η επικείμενη ριζική τροποποίηση των Άρθρων 101 έως 107 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις κρατικές ενισχύσεις και την προστασία της εσωτερικής αγοράς στη βάση του επιχειρήματος της «υπεράσπισης της ειρήνης» δια μέσου της ανάπτυξης πολεμικής βιομηχανίας και με αυτό τον τρόπο την «υποστήριξη της δύσμοιρης Ουκρανίας», η οποία θα συμμετέχει με τους σπάνιους πόρους, τα αγροτικά της προϊόντα και τις προοπτικές της ανοικοδόμησής της μετά από την ειρήνευση.
  • Ακολούθησαν εξαγγελίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και πρωτοβουλίες της συμπλήρωσης της Λευκής Βίβλου του 2022[3]για την αμυντική ενίσχυση της Ευρώπης και προστασία της από την επιθετικότητα της Ρωσίας.
  • Στη Βίβλο εν τούτοις, παραλείπονται αναφορές,
  • στα γεγονότα της περιόδου Δεκεμβρίου 2021 -Φεβρουαρίου 2022 πριν από την εισβολή  της Ρωσίας, ώστε οι πολίτες της ΕΕ να αξιολογήσουν τις ευθύνες των μερών της σύγκρουσης και ακόλουθα να κρίνουν ότι ο κίνδυνος που επισείεται είναι αληθινός και όχι προσχηματικός,
  • σε δηλώσεις Ευρωπαίων και Αμερικανών ηγετών για τις δηλώσεις μη επέκτασης του ΝΑΤΟ (Baker, Kissinger, Mearheimer),
  • στη δήλωση της Angela Merkel[4]
  • Στο ότι πρόκειται για αναβίωση / επαναφορά των προτάσεων του Σόιμπλε[5]
  • Στο γεγονός, ότι δεν υπάρχει νομικός μανδύας, για τη λήψη τόσο σοβαρής ευρωπαϊκής απόφασης, που, οδηγεί σε συρρίκνωση των δικαιωμάτων των Ευρωπαίων πολιτών και επιτρέπει σε χώρες που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία, να γίνουν περίπου μέλη της από «το παράθυρο», χωρίς να έχει προϋπάρξει τροποποίηση της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
  • την εκστρατεία κατασκευής συναίνεσης των υπόλοιπων κρατών μελών της ΕΕ ν’ αποδεχτούν την ίδρυση μιας άλλης «Ευρωπαϊκής Ένωσης» με τη συμμετοχή της Αγγλίας και της Τουρκίας, ως παραγωγών στρατιωτικο -βιομηχανικών προϊόντων, η οποία θα τους διαθέτει δάνεια για ν’ αγοράζουν πολεμικό εξοπλισμό, όταν το εκτελεστικό αυτό διευθυντήριο και όχι τα κράτη μέλη θα έκρινε, ότι τον χρειάζονται.
  • Προφανώς, ο σχεδιασμός αυτός θα συνοδεύεται από τις αιτιολογίες, ότι οι κανόνες των κρατικών ενισχύσεων και της εσωτερικής αγοράς, όπως περιέχονται στα Άρθρα 101 έως 107 της ΣΛΕΕ θα τροποποιηθούν ριζικά μη περιλαμβάνοντας δικαιώματα κυριαρχίας και μηχανισμό άσκησης Βέτο.

 

Η εργαλειοποίηση των κρατικών ενισχύσεων και η Γερμανία.. πάλι:

  • Η αξιολόγηση της «Λευκής Βίβλου φαίνεται να προετοιμάζει το έδαφος για μιαεπιλεκτική ερμηνεία του άρθρου 107 ΣΛΕΕ, η οποία θα επιτρέψει κρατικές ενισχύσεις σε στρατιωτικές επενδύσεις — παρόλο που αυτό παραβιάζει την αρχή της ελεύθερης αγοράς. Αν αυτό γίνει, θα δημιουργηθεί ένα προηγούμενο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω υπονόμευση των κανόνων της ΕΕ.»
  • Η εκτίμηση σχηματίζεται με λογικά επιχειρήματα. Πυρήνας είναι η κατανόηση και η προβολή της σημασίας των θεσμών των κρατικών ενισχύσεων και της εσωτερικής αγοράς και των κανόνων που τους διέπουν.   Η εμπειρία από την εφαρμογή τους αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο αφ’ ενός τους χρησιμοποιούν οι ισχυρές χώρες και αφ’ ετέρου η μεταχείριση των μικρότερων κρατών μελών της ΕΕ μέχρι σήμερα.
  • Η Γερμανία, ως η μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, έχει επηρεάσει ιστορικά τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων (π.χ. άρθρο 107(2γ) ΣΛΕΕ[6]). Ωστόσο, οι ενισχύσεις της σε στρατηγικούς τομείς εγείρουν ερωτήματα για ισορροπία στην εσωτερική αγορά (βλ. αντιδράσεις Ιταλίας, Ουγγαρίας) (στο σχετικό ευρωπαϊκό ιστότοπο φιγουράρει με 2346 περιπτώσεις) λαμβάνοντας μονομερώς μέτρα για να υποστηρίξει τη δική της και όχι την Ευρωπαϊκή οικονομία, γεγονός που προκαλεί ποικιλότροπες αντιδράσεις και ερωτήματα σχετικά με τη συμβατότητα αυτών των μέτρων με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
  • Δειγματοληπτικά και μόνο σημειώνονται:

Η Απόφαση που προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις του Ιταλού πρωθυπουργού, Μάριο Ντράγκι, που δήλωσε ότι το πακέτο υπονομεύει την ενότητα της ΕΕ.

«Αντιμέτωποι με τις κοινές απειλές της εποχής μας, δεν μπορούμε να χωριστούμε ανάλογα με τα περιθώρια στους προϋπολογισμούς μας», είπε. Δήλωση που συμμερίστηκαν, ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λεμέρ και ο Ιρλανδός ομόλογός του και πρόεδρος του Eurogroup, Πασκάλ Ντόναχιου, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν, ο οποίος μάλιστα πιο επικριτικός, χαρακτήρισε το πακέτο ως «κανιβαλισμό» και ότι τα μέτρα παραβιάζουν τους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, βοηθώντας τις γερμανικές εταιρείες «με εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ» εις βάρος των επιχειρήσεων σε άλλες χώρες.

Υπογραμμίστηκε ο κίνδυνος να πληρώνουν υψηλότερες τιμές για την ενέργεια τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις των άλλων χωρών της ΕΕ, ενώ αν προσθέτονταν και τα 100 δις. ευρώ στήριξης που έχουν ήδη διατεθεί από το Βερολίνο, προέκυπτε ότι οι γερμανικές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά θα μπορούσαν να λάβουν το 8,4% του ΑΕΠ σε ενεργειακές επιδοτήσεις, αν και μπορεί να υπάρχει κάποια αλληλεπικάλυψη.  Το ποσό των 300 δισεκατομμυρίων ευρώ είναι υπερδιπλάσιο της οικονομικής στήριξης που παρείχαν η Ιταλία και η Γαλλία μαζί, οι μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής μετά τη Γερμανία.

  • Είναι ενδιαφέρον να υπογραμμιστεί και η επιδίωξη ανάληψης νευραλγικών θέσεων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως στην προηγούμενη Ευρωβουλή, του Επιτρόπου του Ανταγωνισμού (που συνέχεται άρρηκτα και κρίσιμα με το θεσμό των κρατικών ενισχύσεων) με περαιτέρω ενίσχυση των εξουσιών του με το διορισμό της Margrette Vestager και, ως εκτελεστικής αντιπροέδρου,.  Φυσιολογικό επακόλουθο, ήσαν δηλώσεις της (Μαργκρέτε Βεστάγκερ: Οι κρατικές ενισχύσεις στην ενέργεια δεν επηρεάζουν τον ανταγωνισμό.  Η θέση της Vestager προκαλεί αφού εμφανίζεται να προβάλλει ότι η ΕΕ προστατεύει τον ανταγωνισμό, όμως τα δεδομένα για τη Γερμανία την αμφισβητούν.
  • Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι παρά κρατικές ενισχύσεις που εξασφαλίζει σε άλλους τομείς η συμπεριφορά της Γερμανίας χαρακτηρίζεται αντίστροφα από απροθυμία ανάληψης ουσιαστικής ευθύνης και εκπλήρωσης υποχρεώσεων, όπως παρά την εξασφάλιση της υποστήριξης για την επανένωσή της, συνεχίζει να αρνείται να αποζημιώσει τις χώρες που κατέστρεψε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (Ελλάδα, Πολωνία, Ιταλία κλπ) άρνηση που της επιτρέπει εκτός από την επανένωση και ανοικοδόμησή της να συνεχίζει να χτίζει ακατάπαυστα μια μονοπωλιακή θέση στη σύγχρονη οικονομία, επαυξάνοντας ποικιλότροπα τα οφέλη της από την ενωμένη Ευρώπη.

Η πρόσφατη απόφασή της και η σύμπραξή της για τη δημιουργία μιας άλλης Ευρώπης αποδεικνύει των εκτιμήσεων το αληθές.

***

Το χρέος των μικρών κρατών μελών της ΕΕ

  • Οι εξελίξεις στην Ευρώπη είναι ιδιαίτερα κρίσιμες και πολύ περισσότερο για τη χώρα μας.

Η Ευρώπη οδεύει εν κρυπτώ και παραβύστω προς μια νέα, υβριδική μορφή μέσα από μια θεσμική διάβρωση των θεμελίων της.

Δεν είναι απλώς ένα "σενάριο". Είναι η λογική συνέχεια μιας πολιτικής που ήδη εφαρμόζεται με μεθοδικότητα.

  1. Ο Michel Foucault επαληθεύεται. "Οι θεσμοί είναι μηχανισμοί εξουσίας, όχι ουτοπίες δικαίου". Η Γερμανία και οι συνοδοιπόροι της δεν χρειάζονται νέες συνθήκες για να επιβάλλουν τη βούλησή τους. Αρκούν χειρουργικές τροποποιήσεις στο άρθρο 107(3) ΣΛΕΕ  για την εξυπηρέτηση των στρατηγικών συμφερόντων τους.
  2. Οι Ντελέζ, Γκουαταρί επιβεβαιώνονται, συμπληρώνονται. Οι ισχυροί προκαλούν τη συμπαράσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δημιουργούν εκ νέου την Ευρώπη ως χώρο υπακοής, όχι ισότητας, η επιθυμία είναι κίνητρο και εργαλείο απόκτησης και διαιώνισης της εξουσίας.

"Οι υποτελείς μιλούν, αλλά δεν ακούγονται"

  1. Η Γκαγιάτρι Σπίβακ επαληθεύεται επίσης. Η πραγματικότητα των «Υποτελών» είναι εδώ. Οι μικρές χώρες δεν αποδεικνύονται απλώς «αδύναμες».

Είναι σχεδιαστικά υποτελείς.

Οι στρατηγικές επιθυμίες τους είναι υπό την έγκριση της νέας Ευρώπης 2.0.

Οι υποτελείς ζητούν με δάνεια που εξετάζεται αν θα τους χορηγηθούν με βάση τις ανάγκες που προβάλλουν.

Για ν’ αντιμετωπίσει η Ελλάδα τις παραβάσεις και παραβιάσεις μέλους της νέας «Ευρώπη 2.0», της Τουρκίας θα κρίνεται από ένα διευθυντήριο αν είναι επιτρεπτόν.  Δεν μπορεί να ενισχύσει τη ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ ή τις τράπεζες της, ενώ η Γερμανία διοχετεύει €2.6 δισ. στη ThyssenKrupp ή €18 δις στην Commerzbank.

Η ΕΕ εξαντλεί τη νομική της εφευρετικότητα όχι για να ενώσει, αλλά για να διαιρέσει. Τα διαφορετικά Μέτρα και Σταθμά πανταχού παρόντα. Για τη Γερμανία, οι ενισχύσεις είναι "ανάγκη". Για την Ελλάδα, είναι "παραβίαση".  Η "αμυντική αυτονομία" της Λευκής Βίβλου (2022) μεταφράζεται ως "αυτονομία των ισχυρών να επιβάλλουν".

Ο σχεδιασμός που αναπτύσσεται πίσω από το παραβάν να παρακαμφθούν επιλεκτικά οι κανόνες των κρατικών ενισχύσεων και ν’ αναγνωριστεί ότι η ανάπτυξη πολεμικής βιομηχανίας από τις ισχυρές χώρες και η πώληση στις ενδιαφερόμενες μικρότερες χώρες πολεμικού εξοπλισμού με δάνεια που θα τους χορηγούνται υποστηρίζεται στο όνομα μιας ακαθόριστης, κινδυνολογικής, αναπόδεικτης απειλής της ειρήνης και της ασφάλειας.

Εξηγούνται αληθώς, μόνο ως μια προσπάθεια να δικαιολογηθεί η δημιουργία ενός στενού, κλειστού πυρήνα εξουσίας και η ενίσχυση της πολεμικής βιομηχανίας, ως εργαλείου για την πλήρη εξάρτηση των μικρών  χωρών από ένα πανίσχυρο κλειστό κύκλωμα εξουσίας.

Απέναντι σ’ αυτή την προοπτική η άμυνα των μικρών χωρών της ΕΕ δεν επιτρέπεται να είναι άλλη από την κατανόηση της ανάγκης αφύπνισης των χωρών. Αν δεν αποτραπεί ο σχεδιασμός, η ΕΕ θα μετατραπεί σε μια ολιγαρχική οντότητα που θα ελέγχεται από τα ισχυρά κράτη που δεν θα διστάζει να θυσιάσει τις κατακτήσεις των μικρών κρατών για να εξασφαλίσει την κυριαρχία της και θα οδηγήσει σε απώλεια της αυτονομίας, την υπονόμευση της δημοκρατίας και την αύξηση των ανισοτήτων.

Οι κανόνες των κρατικών ενισχύσεων και της εσωτερικής αγοράς δεν έχουν ανάγκη τροποποιήσεων αλλά αποφασιστικότητας να εφαρμόζονται απαρέγκλιτα με αυστηρές αμερόληπτες διαδικασίες, ώστε να διασφαλίζονται οι στόχοι της ευρωπαϊκής ενότητας και η ανταγωνιστικότητα της εσωτερικής αγοράς.

Πυξίδα για την αφύπνιση, συσπείρωση, κοινή προσπάθεια και τη δράση των μικρών κρατών, ας προστεθούν στις προτάσεις της Γκαγιάτρι Σπίβακ, οι διαπιστώσεις της Νταϊάνα Πάνκε, Freie Universität Berlin και η κατανόηση ότι,

«Τα μικρά κράτη αντιμετωπίζουν μειονεκτήματα στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών λόγω της περιορισμένης διαπραγματευτικής τους δύναμης και των περιορισμένων οικονομικών πόρων που είναι απαραίτητοι για την απόκτηση τεχνογνωσίας σε θέματα πολιτικής και την άσκηση επιρροής μέσω διαφωνιών. Ωστόσο, τα μικρά κράτη μπορούν να εφαρμόσουν μια ποικιλία στρατηγικών για να αντισταθμίσουν τις δυσκολίες που σχετίζονται με το μέγεθος. Αν και αυτή η δραστηριότητα αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την επιτυχία στις διαπραγματεύσεις, αυτό το άρθρο δείχνει ότι ορισμένα μικρά κράτη είναι πολύ πιο ενεργά στη χρήση στρατηγικών αντιστάθμισης από άλλα. Για να το εξηγήσει αυτό, το άρθρο δοκιμάζει υποθέσεις σχετικά με τη μάθηση, τους μηχανισμούς συντονισμού και τη νομιμότητα. Δείχνει ότι τα μικρά κράτη είναι πιο ενεργά στις διαπραγματεύσεις εάν διαθέτουν αδιάκοπα διοικητικά εργασιακά περιβάλλοντα, προσωπικό με κίνητρα, ισορροπημένα συστήματα για την ανάπτυξη εθνικών θέσεων και έχουν βιώσει μια καμπύλη μάθησης μέσω μακρών διαρκών ιδιότητας μέλους και κατέχοντας το αξίωμα της Προεδρίας. Αντίθετα, οι διαφορές στην ειδική ή διάχυτη υποστήριξη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης δεν επηρεάζουν τα επίπεδα δραστηριότητας…»

Στην υπηρεσία τους έχουν όπλα, όπως η σύναψη συμμαχιών με Μικρά Κράτη (δημιουργία ομάδας 8-10 χωρών που θα προβάλλουν απαιτήσεις, διαφάνειας στις ενισχύσεις, κοινή χρήση βέτο σε τροποποιήσεις του άρθρου 107, κατάργηση της εξαιρετικής διάταξης για τη Γερμανία, ακόμη, εναλλακτικά και προσφυγών στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για κάθε κρούσμα αθέμιτων κρατικών ενισχύσεων και πληγμάτων των κανόνων της εσωτερικής αγοράς.

Μάρτιος 2025

Μιχαήλ Τσαγκατάκης

[1] Το "φρένο χρέους", στη Γερμανία είναι ένας μηχανισμός που εισάχθηκε το 2009 από το πρώτο υπουργικό συμβούλιο της Μέρκελ και επιβάλλει το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,35% του ΑΕΠ για τα ομοσπονδιακά κράτη και το απαγορεύει εντελώς από το 2020 και μετά.

[2]  Ο Σρέντερ και η Μέρκελ μετά από αυτόν υποστήριξαν έντονα την ενεργειακή συνεργασία με τη Ρωσία.

Ο πρώτος έγινε μετά την αποχώρησή του από την πολιτική πρόεδρος της επιτροπής του αγωγού Nord Stream, που συνδέει απευθείας τη Ρωσία με τη Γερμανία μέσω της Βαλτικής Θάλασσας που λειτούργησε για 11 περίπου χρόνια, ο Nord Stream 2 ολοκληρώθηκε το 2021.

Η Μέρκελ συνέχισε την ίδια πολιτική ακόμη και μετά από την προσάρτηση της Κριμαίας, ενισχύοντας τις ενεργειακές σχέσεις με τη Ρωσία.

Η Γερμανία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στο ρωσικό φυσικό αέριο, το οποίο αποτελούσε κρίσιμο στοιχείο της ανάπτυξής της και άντλησε τεράστια οικονομικά οφέλη, υποστηρίζοντας οικιακή ενεργειακή κατανάλωση,  ενισχύοντας την ανταγωνιστική υπεροχή της γερμανικής οικονομίας, ιδίως σε τομείς όπως η χημική βιομηχανία και η βαριά βιομηχανία.και δημιουργώντας την οικονομική της ευμάρεια, αφού μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρανία, περίπου το 50% του φυσικού αερίου της Γερμανίας προερχόταν από τη Ρωσία, εξασφαλίζοντας φθηνή ενέργεια και υποστηρίζοντας τη βιομηχανική της ανταγωνιστικότητα.

[3] Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τη Λευκή Βίβλο για την άμυνα τον Νοέμβριο του 2022 που ενημερώθηκε με τη στρατηγική του 2024, η οποία περιλαμβάνει σχέδια για ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολεμικής βιομηχανίας.)

[4] “Die 2008 diskutierte Einleitung eines Nato-Beitritts der Ukraine und Georgiens hielt ich für falsch. Weder brachten die Länder die nötigen Voraussetzungen dafür mit, noch war zu Ende gedacht, welche Folgen ein solcher Beschluss gehabt hätte, sowohl mit Blick auf Russlands Handeln gegen Georgien die und auchtoe Beistandsregeln. Und das Minsker Abkommen 2014 war der Versuch, der Ukraine Zeit zu geben” (μτφρ. «Νόμιζα ότι η έναρξη της ένταξης της Ουκρανίας και της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ, η οποία συζητήθηκε το 2008, ήταν λάθος. Οι χώρες δεν διέθεταν τις απαραίτητες προϋποθέσεις γι' αυτό, ούτε είχαν μελετηθεί πλήρως οι συνέπειες που θα είχε μια τέτοια απόφαση, τόσο όσον αφορά τις ενέργειες της Ρωσίας κατά της Γεωργίας όσο και τους κανόνες αμοιβαίας συνδρομής. Και η συμφωνία του Μινσκ το 2014 ήταν μια προσπάθεια να δοθεί χρόνος στην Ουκρανία»).

 

[5] Wolfgang Schäuble’s Europe | Carnegie Endowment for International Peace

[6] «… 2. Συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά: γ) οι ενισχύσεις προς την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, οι οποίες θίγονται από τη διαίρεση της Γερμανίας, κατά το μέτρο που είναι αναγκαίες για την αντιστάθμιση των οικονομικών μειονεκτημάτων που προκαλούνται από τη διαίρεση αυτή.